Struktura trójkątno-łańcuchowa – paradygmat przestrzenny na (nie tylko) „ciekawe czasy”?

Miasto, które niegdyś wykazywało cechy żywego organizmu (np. poprzez wyraźne i spójne oddzielenie od otoczenia lub jako zdecydowanie dominujący ośrodek kontrolny), obecnie utraciło te właściwości na rzecz licznych, daleko idących i zmiennych uzależnień, przyjmując dziś raczej charakter organu globalnego organizmu zunifikowanej cywilizacji. Ta transformacja i akceptacja wycofania się z pozycji samodzielnej jednostki wystawia miasto jeszcze bardziej na wiele zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych, takich jak m.in. zmiany klimatyczne, terroryzm czy – co ostatnio jest zauważalne również w Europie Środkowej – wojna.

Wszelkie rodzaje zagrożeń wymagają podjęcia odpowiednich działań, zarówno w zakresie możliwych bezpośrednich działań militarnych, jak i zagrożeń wynikających z bliskości wrogich państw. Do najważniejszych środków ostrożności należą ochrona ludności cywilnej (przede wszystkim w sensie szybkiej ewakuacji), opóźnienie wrogiego przejęcia terytorium oraz ekonomika wdrożenia. Modelowym rozwiązaniem osadniczym odpowiadającym tego typu wymaganiom może być struktura trójkątno-łańcuchowa. Ten konkretny model zapewnia jednak przede wszystkim pełną zgodność z wymaganiami „czasów pokoju”, obejmując m.in.: ograniczenie rozproszenia, addytywność przestrzenną – również w odniesieniu do istniejącej tkanki osadniczej – oraz higienę przestrzenną wobec zagrożenia epidemicznego, wraz z geometrycznie osiągniętą redukcją zapotrzebowania na energię i włączeniem infrastruktury zielonej, która umożliwia płynne przejście od mniej świadomych klimatycznie systemów przestrzennych do przyszłego, bardziej wiarygodnego, przyjaznego klimatowi rozwoju.

dr Jan Zipser

Z wykształcenia archeolog i geograf. Postdoc na Freie Universität Berlin (Niemcy). Obecnie adiunkt w Katedrze Planowania Przestrzennego i Zarządzania Przestrzenią na Politechnice Wrocławskiej.

The triangular-catenary structure – a spatial paradigm for (not only) ”interesting times”?

The city that used to show features of a living entity (e.g. through a clear and consistent separation from the surroundings or as a definitely dominant control center), currently, has lost these features in favor of numerous far-reaching and variable addictions, today rather accepting the character of an organ of the global organism of a unified civilization. This transition and acceptance of the retreat from the position of independent unit, exposes the city even more to many internal and external risks, such as, among all, climate changes, terrorism and, what is recently noticeable also in Central Europe – a war. All kinds of risks require taking appropriate measures, both in terms of possible direct military actions and threats resulting from the proximity of hostile countries. Some of the most important precautions are the protection of civilians (primarily in the sense of a quick evacuation), delay in hostile takeover of territory and economics of implementation. A model settlement solution for this type of requirements may be a triangular-catenary structure. This particular model, however, primarily ensures full compliance with the requirements „in peacetime”, including: dispersion limitation, spatial additivity – also in relation to the existing settlement tissue, and spatial hygiene of the epidemic threat, together with the geometrically achieved reduction in energy demand and the inclusiveness of green infrastructure, the last which, provides ease of transition from less climate-conscious spatial systems to future, more reliable climate-friendly development.

Jan Zipser, PhD

Trained archaeologist nad geographer. Postdoc at the Freie Universität Berlin (Germany). Currently, an Assistant Professor in the Chair of Urban Planning and Spatial Management, Wroclaw University of Science and Technology.